AWS, VERI MERKEZI TASARIMINDA RASTGELE GRAF TEORISINE DAYALI DUZ BIR AG MIMARISINI HIPER OLCEKTE HAYATA GECIREN DUNYADAKI ILK SIRKET OLDU KURULUSTAN YAPILAN BASIN ACIKLAMASI ASAGIDA BULUNUYOR: AMAZON WEB SERVICES (AWS), VERI MERKEZI TASARIMINDA RASTGELE GRAF TEORISINE (RANDOM GRAPH THEORY) DAYALI DUZ BIR AG MIMARISINI HIPER OLCEKTE HAYATA GECIREN DUNYADAKI ILK SIRKET OLDU. `RNG: FLAT DATACENTER NETWORKS AT SCALE` BASLIKLI TEKNIK RAPORDA DETAYLANDIRILAN BU YENI AG TOPOLOJISI, GELENEKSEL HIYERARSIK AGAC YAPILARINI ULTRA DAYANIKLI VE HIYERARSIK OLMAYAN BIR TASARIMLA DEGISTIRIYOR. SISTEM, VERILERI UCTE BIR ORANINDA DAHA HIZLI TASIYOR, AG EKIPMANI GUC TUKETIMINI YUZDE 40 AZALTIYOR, MILYARLARCA DOLARLIK DONANIM YUKUNU ORTADAN KALDIRIYOR VE KURESEL SEBEKE OPERASYONLARINDA KARBON EMISYONLARINI ONEMLI OLCUDE DUSURUYOR. BU YENILIK, ARASTIRMACILARIN FIZIKSEL VERI MERKEZI ORTAMLARINDA RASTGELE GRAF TEORISINI UYGULAMASINI ONLARCA YILDIR ENGELLEYEN FIZIKSEL VE MATEMATIKSEL ENGELLERI ASARAK BULUT ALTYAPISI MUHENDISLIGINDE ONEMLI BIR SICRAMAYI TEMSIL EDIYOR. AWS, AVRUPA`DAKI BASARILI ILK KURULUMLARIN ARDINDAN BU DUZ AG MIMARISINI 2026 BOYUNCA KURESEL VERI MERKEZI AGININ BUYUK COGUNLUGUNA YAYGINLASTIRMA UZERINDE CALISIYOR. HIYERARSIK ENGELLERIN ASILMASI KURESEL BULUT BILISIM SEKTORU, ONLARCA YILDIR HIYERARSIK VE AGAC TABANLI AG TOPOLOJILERINI KULLANMAK ZORUNDAYDI. BU GELENEKSEL TASARIMLARDA BINLERCE SUNUCU UC ANAHTARLARA (EDGE SWITCH) BAGLANIYOR, BUNLAR TOPLAMA ANAHTARLARINA (AGGREGATION SWITCH) GONDERILIYOR VE ARDINDAN VERILER HEDEFINE ULASTIRILMAK UZERE HIYERARSIDE TEKRAR ASAGI GONDERILMEDEN ONCE CEKIRDEK ANAHTARLARA (CORE SWITCH) ILETILIYORDU. BU COK KATMANLI “ORGANIZASYON SEMASI” YAKLASIMI, MANTIKLI VE YONETILEBILIR OLMASINA RAGMEN YOGUN BULUT IS YUKLERI SOZ KONUSU OLDUGUNDA VERI GECITLERINDE TIKANIKLIGA, GECIKMELERE VE ARIZA NOKTALARINA YOL ACIYORDU. KURESEL BULUT TALEBI ARTTIKCA HIYERARSIK MODELLERIN SINIRLARINI FARK EDEN AWS ARASTIRMACILARI, YONLENDIRICILERIN ARA KATMANLARDAN GECMEDEN DOGRUDAN BIRBIRINE BAGLANMASINI SAGLAYAN DUZ BIR AG YAPISI OLUSTURMAK UZERE YOLA CIKTI. TEORIK BILGISAYAR BILIMCILERI, RASTGELE BAGLANTILARDAN OLUSAN DUZ AGLARIN BANT GENISLIGI KULLANIMINI VE HATA TOLERANSINI EN UST DUZEYE CIKARABILECEGINI UZUN SUREDIR SAVUNSA DA BU TEORIYI FIZIKSEL ALTYAPIYA UYGULAMAK UC BUYUK ZORLUK SUNUYORDU: FIZIKSEL KABLOLAMA KARMASIKLIGI: MILYONLARCA FIBER OPTIK KABLOYU ELLE RASTGELE BAGLAMAK, KURESEL TESISLERDE BAKIMI VEYA TEKRARLANMASI IMKÂNSIZ OLAN, YONETILEMEZ BIR KABLO YUMAGI OLUSTURACAKTI. DINAMIK VERI YONLENDIRME: YOL GOSTERECEK SABIT VE ONGORULEBILIR BIR HIYERARSI OLMADIGINDA, STANDART YONLENDIRME PROTOKOLLERI YAPISIZ BIR AG UZERINDE VERI PAKETLERI ICIN EN UYGUN YOLU BELIRLEYEMIYORDU. MATEMATIKSEL DOGRULAMA: YUZ MILYONLARCA DOLAR HARCAYIP AGI KURMADAN ONCE, RASTGELE BIR AG TOPOLOJISININ ASIRI VE BEKLENMEDIK ARIZA KOSULLARI ALTINDA KARARLI VE GUVENILIR KALACAGINI MATEMATIKSEL OLARAK KANITLAMAK GEREKIYORDU. AMAZON AKADEMISYENLERI VE KIDEMLI UYGULAMALI BILIM INSANLARININ LIDERLIGINDEKI ORTAK BIR CALISMAYLA AWS BU UC ZORLUGU DA COZEN OZEL DONANIMLAR, YENI YONLENDIRME PROTOKOLLERI VE MATEMATIKSEL KANITLAR GELISTIRDI. TEMEL TEKNOLOJIK YENILIKLER: SHUFFLEBOX VE SPRAYPOINT RASTGELE GRAF TEORISINI MEVCUT OPTIK KABLOLARI, ALICI-VERICILERI VEYA YONLENDIRICI DONANIMLARINI DEGISTIRMEDEN TICARI URETIME GECIRMEK ICIN AWS IKI TEMEL YENILIK SUNDU: 1. SHUFFLEBOX (DETERMINISTIK FIBER KARISTIRMA) FIZIKSEL KABLOLAMA SORUNUNU COZMEK ICIN AWS, FIBER OPTIK DAMARLARINI DAHILI OLARAK DETERMINISTIK BICIMDE KARISTIRAN SHUFFLEBOX ADINDA OZEL, TAMAMEN PASIF VE GUC KAYNAGI BULUNMAYAN BIR DONANIM KUTUSU TASARLADI. STANDART, FABRIKADA URETILEN SHUFFLEBOX`LAR YARI RASTGELE HARICI BAGLANTILARLA ESLESTIRILEREK AWS AG TEKNISYENLERININ DEVASA VERI MERKEZLERINDE RASTGELE BAGLANTILARI HIZLI, HATASIZ VE YUZDE 100 TEKRARLANABILIR BIR SEKILDE KURMASI SAGLANDI. DAHILI OPTIK HARITALAMA FORMULU, AMAZON AKADEMISYENI VE CALIFORNIA UNIVERSITESI, SANTA CRUZ`DA BILGISAYAR BILIMLERI PROFESORU OLAN DR. SESHADHRI COMANDUR`UN KURESEL STANDARTLASTIRMA ICIN GEREKEN KESIN SEKIZ HANELI KABLOLAMA DIZILIMINI TURETEN MATEMATIKSEL DENKLEMI GELISTIRMESIYLE COZULDU. 2. SPRAYPOINT YONLENDIRME PROTOKOLU GELENEKSEL AG YONLENDIRMESI, YALNIZCA IKI NOKTA ARASINDAKI TEK VE EN KISA YOLU BULMAYA DAYANIYOR. BU DA POPULER ROTALARDA SIK SIK BANT GENISLIGI TIKANIKLIGINA NEDEN OLUYOR. AWS, RASTGELE GRAF TOPOLOJILERINDE DINAMIK OLARAK GEZINMEK AMACIYLA SPRAYPOINT ADI VERILEN OZEL BIR YONLENDIRME PROTOKOLUNU OLUSTURDU. SPRAYPOINT ILE KAYNAK YONLENDIRICI ILK OLARAK GELEN VERI PAKETLERINI BIRDEN FAZLA KOMSU YONLENDIRICIYE “SPREYLEYEREK” TRAFIGI AYNI ANDA YUZLERCE MEVCUT YOLA ESIT SEKILDE DAGITIYOR. IKINCI ASAMADA ISE `ARA NOKTA` YONLENDIRICILERI VERILERI DOGRUDAN HEDEFINE `YONLENDIRIYOR.` SPRAYPOINT, DOGRUDAN YOLLARIN YANI SIRA BIRAZ DAHA UZUN ANCAK TIKALI OLMAYAN ROTALARI DA KULLANARAK TRAFIK DARBOGAZLARINI ORTADAN KALDIRIYOR VE TOPLAM AG VERI AKISINI ONEMLI OLCUDE ARTIRIYOR. BULUT OLCEGINDE SIMULASYONLA DOGRULAMA MIMARILERI CANLI MUSTERI TESISLERINDE DEVREYE ALMADAN ONCE AWS, TASARIMI DOGRULAMAK ICIN KENDI DEVASA BILGI ISLEM ALTYAPISINI KULLANDI. AWS KIDEMLI UYGULAMALI BILIM INSANI GIACOMO BERNARDI VE AMAZON AKADEMISYENI DR. RATUL MAHAJAN (WASHINGTON UNIVERSITESI BILGISAYAR BILIMLERI PROFESORU) LIDERLIGINDEKI EKIP, AMAZON ELASTIC COMPUTE CLOUD (AMAZON EC2) UZERINDE TOPLAM 530 BILGI ISLEM YILINA DENK GELEN KAPSAMLI YAZILIM SIMULASYONLARI GERCEKLESTIRDI. SIMULASYONLAR, RASTGELE GRAF MODELINI YUZ BINLERCE ESZAMANLI CIHAZ ARIZASI SENARYOSUNA TABI TUTTU. ARDINDAN DR. COMANDUR, AGIN KARARLILIGINI RESMI OLARAK KANITLAYAN YENI MATEMATIKSEL MODELLER GELISTIRDI VE MIMARININ HERHANGI BIR PERFORMANS KAYBI YASAMADAN ON BINLERCE ANAHTARA SORUNSUZ BIR SEKILDE OLCEKLENEBILECEGINI GOSTERDI. NIHAI KONSEPT KANITI, IRLANDA`DAKI BIR AWS URETIM TESISINDE ELLE INSA EDILDI VE GERCEK DUNYADAKI OPTIK DAVRANISIN TEORIK MODELLERLE BIREBIR ORTUSTUGU DOGRULANDI. CEVRESEL VE OPERASYONEL ETKILER COK KATMANLI AGAC AGLARINDAN DUZ RASTGELE GRAF TOPOLOJILERINE GECIS, ONEMLI OPERASYONEL, FINANSAL VE CEVRESEL AVANTAJLAR SAGLIYOR: YUZDE 33 DAHA HIZLI VERI AKTARIMI: GERCEK DUNYA TRAFIK TESTLERI, GELENEKSEL HIYERARSIK BULUT AGLARINA KIYASLA VERILERIN SUNUCULAR ARASINDA YUZDE 33`E VARAN ORANDA DAHA HIZLI TASINDIGINI GOSTERIYOR. BU DURUM, URETKEN YAPAY ZEKÂ EGITIMI, GERCEK ZAMANLI ANALITIK VE YUKSEK FREKANSLI VERI TABANI OPERASYONLARI GIBI YOGUN ISLEM GUCU GEREKTIREN IS YUKLERINI ONEMLI OLCUDE HIZLANDIRIYOR. AG ENERJI KULLANIMINDA YUZDE 40 AZALMA: GEREKSIZ TOPLAMA VE CEKIRDEK YONLENDIRICI KATMANLARINI ORTADAN KALDIRAN AWS, AG EKIPMANI ELEKTRIK TUKETIMINI YUZDE 40 AZALTMAYI ONGORUYOR. TASARRUF EDILEN ENERJI, MUSTERILER ICIN DOGRUDAN YUKSEK VERIMLILIGE SAHIP ISLEM KAPASITESINE YONLENDIRILIYOR. BUYUK SURDURULEBILIRLIK KAZANIMLARI: DUSUK ELEKTRIK KULLANIMI, AWS`IN FAALIYET GOSTERDIGI ELEKTRIK SEBEKELERINDEKI KAPSAM 2 KARBON EMISYONLARINI DOGRUDAN KESEREK AMAZON`UN 2040 YILINA KADAR TUM OPERASYONLARINDA NET SIFIR KARBONA ULASMA TAAHHUDUNU DESTEKLIYOR. DAHA YUKSEK GUVENILIRLIK VE DAYANIKLILIK: SUNUCULAR ARASINDA DAHA AZ AG CIHAZININ BULUNMASI, FIZIKSEL ARIZA NOKTALARININ DA BELIRGIN SEKILDE AZALMASI ANLAMINA GELIYOR. BIR YONLENDIRICI VEYA FIBER HAT ARIZALANIRSA HIYERARSIK OLMAYAN AG, TRAFIGI OTOMATIK VE ANLIK OLARAK YUZLERCE ALTERNATIF YOL UZERINDEN ARIZALI BOLGENIN ETRAFINDAN YONLENDIRIYOR. SORUNSUZ DONANIM UYUMLULUGU: MIMARININ TAMAMI, AWS`IN MEVCUT YONLENDIRICI, OPTIK MODUL, ALICI-VERICI VE FIBER KABLO ENVANTERIYLE DOGRUDAN ENTEGRE OLACAK SEKILDE TASARLANDI. BU SAYEDE OZEL AKTIF SILIKON BILESENLER GEREKTIRMIYOR VE SERMAYE VERIMLILIGINI KORUYOR. ILK OLARAK 2025`TE ISPANYA VE ALMANYA’DA HAYATA GECIRILEN YENILIKCI AG MIMARISI, 2026 YILI BOYUNCA AWS’IN KURESEL VERI MERKEZLERININ BUYUK COGUNLUGUNDA KULLANIMA SUNULACAK. SIVI SOGUTMA VE OZEL CIP TEKNOLOJILERI GIBI SURDURULEBILIRLIK ODAKLI DIGER ALTYAPI YATIRIMLARINI TAMAMLAYAN BU DONUSUM VE `RNG: FLAT DATACENTER NETWORKS AT SCALE` TEKNIK RAPORUNUN DETAYLARI ICIN HTTPS://ARXIV.ORG/PDF/2604.15261 ADRESINI ZIYARET EDEBILIRSINIZ. 29.07.2026 11:21:12