TOPLAM DOGURGANLIK HIZININ “EN DUSUK-DUSUK DOGURGANLIK” ESIGI OLAN 1,30’UN ALTINA 2027–2028’DE INMESI BEKLENIYOR- TOPLUM CALISMALARI ENSTITUSU RAPORU KURULUSTAN YAPILAN BASIN ACIKLAMASI ASAGIDA BULUNUYOR: TOPLUM CALISMALARI ENSTITUSU’NUN RAPORU, TURKIYE’DE DOGURGANLIK DUSUSUNUN AILE BUTCESINDEN EMEKLILIK SISTEMINE UZANAN TABLOSUNU ORTAYA KOYDU. SON DORT YILDAKI DOGURGANLIK KAYBININ YUZDE 75,9’U IKINCI COCUGA GECISTEKI ZAYIFLAMAYLA ILISKILENDIRILIYOR. DAR GELIRLININ TUKETIM HARCAMALARININ YUZDE 67,9’U BARINMA VE GIDAYA GIDERKEN, COCUK BAKIM SORUMLULUGU BULUNAN CALISANLARIN YUZDE 83’U PROFESYONEL BAKIM HIZMETI KULLANMIYOR. RAPORDA, GIDEREK KUCULEN KUSAKLAR NEDENIYLE MUDAHALENIN ERTELENMESININ DAHA YUKSEK MALIYET VE DAHA DUSUK ETKI DOGURACAGI UYARISI YAPILIYOR. TURKIYE’DE COCUK SAHIBI OLMAK, AILELER ICIN GIDEREK DAHA AGIR BIR GECIM VE GELECEK HESABINA DONUSUYOR. KIRA, BAKIM VE EGITIM GIDERLERINE IS KAYBI ENDISESI DE EKLENINCE, ILK COCUGUN ARDINDAN IKINCI COCUK KARARI ZORLASIYOR. DOGURGANLIK ULKE GENELINDE GERILERKEN, BU DONUSUM GELECEGIN CALISAN NUFUSUNU, EMEKLILIK SISTEMINI VE YASLI BAKIMINI DA ETKILIYOR. TOPLUM CALISMALARI ENSTITUSU’NUN YAYIMLADIGI “TURKIYE’DE DEMOGRAFIK DONUSUM VE STRATEJILER” RAPORU, NUFUS MESELESININ YALNIZCA DOGUM SAYILARI UZERINDEN ELE ALINAMAYACAGINI ORTAYA KOYUYOR. CALISMA, AILE KURMA VE COCUK YETISTIRME KARARLARININ EKONOMIK, MESLEKI VE BAKIM RISKLERI ALTINDA VERILDIGINI; COZUMUN DE BU RISKLERI AZALTACAK KALICI HIZMET VE GUVENCELERDEN GECTIGINI BELIRTIYOR. RAPORUN MERKEZINDEKI TEZ, TURKIYE`DE DUSUK DOGURGANLIGIN COCUK ISTEMEMEKTEN COK, AILELERIN COCUK YETISTIRIRKEN KARSILASTIGI BAKIM, KONUT VE EGITIM RISKLERINE KARSI GUVENCE BULAMAMASINDAN KAYNAKLANDIGI. CALISMA BU RISKLERI IKINCI COCUK ESIGINDE BIRLESTIREN BUTUNLESIK BIR PAKET OLARAK “GUVENLI BASLANGIC PROGRAMI”NI ONERIYOR. RAPORDA KULLANILAN VERILERE GORE TOPLAM DOGURGANLIK HIZI, 2014’TE KADIN BASINA 2,19 COCUK DUZEYINDEYKEN 2025’TE YAKLASIK 1,42’YE GERILEDI. NUFUSUN KENDINI YENILEME DUZEYI KABUL EDILEN YAKLASIK 2,1’IN ALTINDA KALAN IL SAYISI 76’YA ULASTI. ILK COCUK GELIYOR, IKINCI COCUKTA HESAP AGIRLASIYOR RAPORUN DOGURGANLIK KAYBINI BILESENLERINE AYIRAN ANALIZINE GORE, 2013-2025 DONEMINDE TOPLAM DOGURGANLIK HIZI 0,688 PUAN GERILEDI. BU KAYBIN YUZDE 34,8’I EVLILIKTEN, YUZDE 22,3’U ILK DOGUMDAKI GERILEMEDEN, YUZDE 36,4’U ISE BIRINCI COCUKTAN IKINCIYE GECISTEKI ZAYIFLAMADAN KAYNAKLANDI. ERTELEMENIN ETKISI AYIKLANDIGINDA ILK DOGUMUN PAYI YUZDE 10,7’YE INERKEN IKINCI COCUGA GECISIN PAYI YUZDE 42,4’E CIKIYOR. BU, ILK DOGUMDAKI KAYBIN ONEMLI BOLUMUNUN ERTELEME OLDUGUNU, IKINCI COCUGA GECISTEKI KAYBIN ISE KALICI BIR HACIM KAYBINA ISARET ETTIGINI GOSTERIYOR. RAPORUN DOGURGANLIK KAYBINI BILESENLERINE AYIRAN ANALIZINE GORE, DUSUSUN AGIRLIK MERKEZI DONEMLER ICINDE DEGISTI. 2013-2018 DONEMINDEKI KAYIPTA EVLILIK BILESENI, 2018-2021 DONEMINDE EVLI KADINLARDA ILK DOGUMUN GERILEMESI ONE CIKTI. 2021-2025 DONEMINDE ISE TOPLAM KAYBIN YUZDE 75,9’U BIRINCI COCUKTAN IKINCIYE GECISTEKI ZAYIFLAMAYLA ILISKILENDIRILDI. AYNI SON DONEMDE EVLI KADINLARIN ILK DOGUM YOGUNLUGUNUN KISMEN TOPARLANMASI, IKINCI COCUKTA YASANAN KIRILMAYI DAHA BELIRGIN HÂLE GETIRDI. RAPORDA INCELENEN, HER IKI ESIN DE 18-29 YASLARINDA OLDUGU 2021 EVLILIK GRUBUNDA CIFTLERIN YAKLASIK YUZDE 70’ININ ILK COCUKLARI, EVLILIGIN ILK UC YILINDA DOGDU. BU BULGU, EVLILIK SONRASINDA COCUK SAHIBI OLMA EGILIMININ HÂLÂ GUCLU OLDUGUNU GOSTERIYOR. BIRINCI COCUGUNU YAPAN KADINLARIN IKINCI COCUGA GECIS ORANI 2013’TE 0,906 IKEN 2025’TE 0,712’YE GERILEDI. BU DEGER, RAPORUN DAVRANISSAL ALT SINIR KABUL ETTIGI 0,70’IN YALNIZCA 0,013 PUAN UZERINDE. TOPLAM DOGURGANLIK HIZININ “EN DUSUK-DUSUK DOGURGANLIK” ESIGI OLAN 1,30’UN ALTINA 2027-2028’DE INMESI BEKLENIYOR. NET UREME HIZI YAKLASIK 0,68. BU, HER KADIN KUSAGININ KENDINDEN SONRAKI KUSAGI YALNIZCA UCTE IKI ORANINDA YENILEDIGI ANLAMINA GELIYOR. ANCAK ILK COCUGUN ARDINDAN AILELER, IKINCI BIR COCUGUN BAKIMINI, EGITIMINI VE YASAM GIDERLERINI YILLAR BOYUNCA NASIL KARSILAYACAKLARINI HESAPLIYOR. RAPORA GORE IKINCI DOGUMLA BIRLIKTE OZELLIKLE KADINLAR ACISINDAN ISGUCUNDEN KOPMA VE KARIYER KAYBI RISKI BUYUYOR. EVLILIGIN VE ILK DOGUMUN GECIKMESI DE IKINCI COCUK ICIN KALAN ZAMANI DARALTIYOR. DAR GELIRLININ HARCAMALARININ UCTE IKISI BARINMA VE GIDAYA RAPORDA AKTARILAN 2025 HANEHALKI BUTCE ARASTIRMASI VERILERINE GORE, EN DUSUK GELIRLI YUZDE 20’LIK KESIMIN TUKETIM HARCAMALARINDA KONUT VE KIRANIN PAYI YUZDE 38,7, GIDANIN PAYI YUZDE 29,2. IKI KALEM BIRLIKTE YUZDE 67,9’A ULASIYOR. EN YUKSEK GELIRLI YUZDE 20’LIK KESIMDE ISE AYNI TOPLAM YUZDE 38,1’DE KALIYOR. ARADAKI 29,8 PUANLIK FARK, TEMEL IHTIYACLARIN DAR GELIRLI HANELERIN BUTCESINDE NE KADAR DAHA BUYUK YER KAPLADIGINI GOSTERIYOR. KIRACILIK DA OZELLIKLE DUSUK GELIR GRUBUNDA YAYGINLASIYOR. RAPORA GORE BU GRUPTAKI KIRACILIK ORANI, 2014-2024 DONEMINDE YUZDE 24,5’TEN YUZDE 36,7’YE YUKSELDI. CALISMA, KONUT MALIYETLERININ AILE KARARLARINI HEM BUGUNKU HARCAMALAR HEM DE GELECEGE ILISKIN BELIRSIZLIK UZERINDEN ETKILEDIGINI BELIRTIYOR. KIRA VE TEMEL IHTIYACLARA AYRILAN PAY BUYUDUKCE IKINCI COCUGA AYRILABILECEK KAYNAK DARALIYOR. EGITIM GIDERLERININ YILLAR ICINDE NE KADAR ARTACAGINA ILISKIN KAYGI DA BU HESABA EKLENIYOR. AGUSTOS 2026’DA EGITIM HIZMETLERINDEKI YILLIK FIYAT ARTISI YUZDE 53,44 ILE GENEL ENFLASYONUN (YUZDE 31,51) YAKLASIK 22 PUAN UZERINDE KALDI. ORGUN EGITIMDE OZEL OKULLASMA ORANI 2002’DE YUZDE 2,1 IKEN 2024’TE YUZDE 9,1’E CIKTI. OECD VERILERINE GORE TURKIYE’DE 0-2 YAS GRUBUNDA KAYITLI BAKIMDAN YARARLANMA ORANI YUZDE 1’IN ALTINDA; OECD ORTALAMASI ISE YUZDE 22. RAPORDAKI SINIRLI SAYIDA YILLIK GOZLEME DAYANAN ANALIZDE, KONUT VE GIDA HARCAMALARININ PAYIYLA IKINCI COCUGA GECIS GOSTERGESI ARASINDA TERS ILISKI BULUNUYOR. CALISMA, BU BULGUNUN TEK BASINA NEDEN-SONUC KANITI OLARAK OKUNMAMASI GEREKTIGINI DE KAYDEDIYOR. BAKIMDA AILELER YALNIZ, KADINLARIN ISTE KALMASI ZOR RAPORDA AKTARILAN TUIK VERILERINE GORE, ISTIHDAMDA OLAN VE 15 YAS ALTI COCUK BAKIM SORUMLULUGU TASIYAN KISILERIN YUZDE 83’U HICBIR PROFESYONEL BAKIM HIZMETINDEN YARARLANMIYOR. KURUMSAL BAKIM MERKEZLERINI KULLANANLARIN ORANI YUZDE 14’TE KALIYOR. HIZMET KULLANMAYANLAR ARASINDA EN YAYGIN GEREKCE, BAKIMIN KISININ KENDISI VEYA ESI TARAFINDAN USTLENILMESI. YUKSEK MALIYET DE HIZMETE ERISIMI SINIRLAYAN NEDENLER ARASINDA BULUNUYOR. KUCUK COCUK BULUNAN HANELERDE KADIN VE ERKEKLERIN ISTIHDAM ORANLARI ARASINDAKI FARK DIKKAT CEKIYOR. 25-49 YAS GRUBUNDA, HANESINDE UC YASINDAN KUCUK COCUK BULUNAN KADINLARIN ISTIHDAM ORANI YUZDE 26,9 IKEN AYNI DURUMDAKI ERKEKLERDE YUZDE 90,9’A ULASIYOR. RAPORDA BU TABLO, BAKIM SORUMLULUGUNUN PAYLASIMI VE KADINLARIN CALISMA HAYATINDA KALMASINI DESTEKLEYEN HIZMETLER ACISINDAN DEGERLENDIRILIYOR. IKINCI COCUKLA BIRLIKTE IKI KUCUK COCUGUN AYNI ANDA BAKIMA IHTIYAC DUYMASI, AILELERI UCRETLI BAKIM GIDERIYLE EBEVEYNLERDEN BIRININ CALISMAYI BIRAKMASI SONUCU OLUSACAK GELIR KAYBI ARASINDA SIKISTIRABILIYOR. YENILENME ESIGININ UZERINDE YALNIZCA BES IL KALDI DOGURGANLIKTAKI GERILEME, BUYUKSEHIRLERIN DISINA DA YAYILMIS DURUMDA. RAPORDA AKTARILAN 2025 VERILERINE GORE, YAKLASIK 2,1 OLAN YENILENME ESIGININ UZERINDE YALNIZCA SANLIURFA, SIRNAK, MARDIN, DIYARBAKIR VE SIIRT BULUNUYOR. BU ILLERDE TOPLAM DOGURGANLIK HIZI SIRASIYLA 3,15, 2,53, 2,23, 2,14 VE 2,11 OLARAK VERILIYOR. ANKARA’DA ORAN 1,11, ISTANBUL’DA 1,14 VE IZMIR’DE 1,10 DUZEYINDE. UC BUYUKSEHIR DE YAKLASIK 1,42 OLAN ULUSAL ORTALAMANIN BELIRGIN BICIMDE ALTINDA KALIYOR. 2009’DA HICBIR IL, DEMOGRAFI LITERATURUNDE “EN DUSUK-DUSUK DOGURGANLIK” OLARAK TANIMLANAN 1,30 ESIGININ ALTINDA DEGILKEN, 2025’TE BU GRUPTAKI IL SAYISI 38’E ULASTI. YENILENME DUZEYININ ALTINDA KALAN IL SAYISI ISE AYNI DONEMDE 51’DEN 76’YA CIKTI. DOGURGANLIGIN TARIHSEL OLARAK YUKSEK OLDUGU AGRI, SIRNAK VE SIIRT, BU DONEMDE EN BUYUK PUAN KAYIPLARININ YASANDIGI ILLER OLDU. RAPOR, BENZER ORANLARIN FARKLI SORUNLARDAN KAYNAKLANABILECEGINI BELIRTIYOR. BUYUKSEHIRLERDE KONUT VE BAKIM GIDERLERI ONE CIKARKEN, GENC NUFUS KAYBEDEN KUCUK ILLERDE ISTIHDAM OLANAKLARI VE DIS GOC DAHA BELIRLEYICI OLABILIYOR. BU NEDENLE HIZMET YATIRIMLARININ YEREL IHTIYACLARA GORE FARKLILASTIRILMASI ONERILIYOR. YENILENME ESIGININ ALTINDA BULUNMAK ISE GOC VE YAS YAPISINDAN BAGIMSIZ OLARAK BIR ILIN NUFUSUNUN HEMEN AZALDIGI ANLAMINA GELMIYOR. BIR EMEKLIYE IKI AKTIF SIGORTALI BILE DUSMUYOR DEMOGRAFIK DONUSUMUN UZUN VADELI SONUCLARINDAN BIRI, SOSYAL GUVENLIGI FINANSE EDECEK KUSAKLARIN KUCULMESI. RAPORDA AKTARILAN SGK VERILERINE GORE AKTIF/PASIF SIGORTALI ORANI, 2022’DEKI 2,01 DUZEYINDEN OCAK 2026’DA 1,591’E GERILEDI. HAZIRAN 2026’DA 1,638’E YUKSELEN ORANDAKI TOPARLANMA, RAPORDA AGIRLIKLI OLARAK AKTIF SIGORTALI SAYISINDAKI MEVSIMSEL ARTISLA ILISKILENDIRILIYOR. CALISMA, MEVCUT FINANSMAN BASKISININ TAMAMININ NUFUSUN YASLANMASINA BAGLANAMAYACAGINI VURGULUYOR. ISGUCUNE KATILIM, KAYIT DISILIK, ISSIZLIK VE EMEKLILIK DUZENLEMELERI DE DENGEYI ETKILIYOR. EYT DUZENLEMESININ EMEKLI SAYISINDAKI ARTISI HIZLANDIRDIGI BELIRTILIYOR. DOGURGANLIKTA BUGUN SAGLANABILECEK BIR YUKSELISIN CALISMA CAGINDAKI NUFUSA YANSIMASI ISE UZUN YILLAR ALACAK. BU NEDENLE KADIN ISTIHDAMININ ARTIRILMASI, KAYITLI CALISMANIN YAYGINLASTIRILMASI VE VERIMLILIK ARTISI, NUFUS POLITIKALARIYLA BIRLIKTE ELE ALINMASI GEREKEN BASLIKLAR OLARAK SIRALANIYOR. DAHA AZ COCUKLU KUSAKLAR, ILERIDE YASLILARIN BAKIMINI PAYLASABILECEK YETISKIN COCUK VE AKRABA SAYISININ DA AZALMASI ANLAMINA GELIYOR. BAKIM IHTIYACI ARTARKEN AILE ICINDEKI DESTEK AGININ DARALMASI, KAMUSAL BAKIM HIZMETLERINE DUYULAN IHTIYACI BUYUTUYOR. KIZ COCUK DOGUMLARI 11 YILDA UCTE BIR AZALDI RAPORDA YILLIK KIZ COCUK DOGUM SAYISININ 2014’TE 657 BIN 160 IKEN 2025’TE 435 BIN 446’YA GERILEDIGI BELIRTILIYOR. YUZDE 33,7’LIK AZALMA, GELECEKTE YETISKINLIGE ULASACAK KADIN KUSAKLARININ DA KUCULECEGINE ISARET EDIYOR. CALISMA, 2009-2018 DOGUMLU KIZ COCUKLARINDAN OLUSAN KUSAGIN YILLIK ORTALAMA BUYUKLUGUNUN, 2019-2025 KUSAGINDAN YAKLASIK YUZDE 25 DAHA FAZLA OLDUGUNA DIKKAT CEKIYOR. BU DAHA KALABALIK KUSAKLARIN YETISKINLIGE GECISINDEN ONCE GEREKLI HIZMETLERIN HAZIRLANMASI, POLITIKA ACISINDAN ONEMLI BIR FIRSAT OLARAK DEGERLENDIRILIYOR. RAPORA GORE GECIKME, AYNI POLITIKANIN ILERIDE DAHA KUCUK BIR NUFUS UZERINDE UYGULANMASINA YOL ACACAK. BOYLECE AYNI DOGURGANLIK ARTISI, DAHA AZ EK DOGUMA KARSILIK GELECEK. 2030’A KADAR BAKIM, KONUT VE IS GUVENCESI CAGRISI RAPORDA, BAKIM, KONUT VE ISTIHDAM GUVENCESINE ILISKIN ALTYAPININ 2028-2030 DONEMINDE KURULMASI ONERILIYOR. 2030, SONRASINDA MUDAHALENIN IMKÂNSIZLASACAGI KESIN BIR TARIH OLARAK DEGIL, GECIKMENIN MALIYETI ARTIRIP ETKIYI AZALTABILECEGI KRITIK BIR DONEM OLARAK DEGERLENDIRILIYOR. CALISMA, KISA SUREDE YAKLASIK 2,1 OLAN YENILENME DUZEYINE DONUS YERINE, DOGURGANLIK HIZINDA 1,70-1,80 ARALIGININ BIR HEDEF OLARAK ELE ALINMASINI ONERIYOR. ONERILEN POLITIKALAR ARASINDA DOGUM YARDIMLARINDA AGIRLIGIN IKINCI COCUGA KAYDIRILMASI, DESTEKLERIN ENFLASYON KARSISINDA KORUNMASI, 0-3 YAS BAKIM KAPASITESININ ARTIRILMASI VE DOGUM SONRASINDA ISE DONUSUN DESTEKLENMESI BULUNUYOR. DEVLET OKULLARININ NITELIGININ GUCLENDIRILMESI, GENC CIFTLERLE TEK COCUKLU AILELERIN SOSYAL KONUT POLITIKALARINDA DIKKATE ALINMASI VE KIRALIK SOSYAL KONUTUN GELISTIRILMESI DE PAKETIN PARCALARI ARASINDA YER ALIYOR. RAPORUN ONERDIGI PAKET, NAKDI DESTEGIN YANINA IKI KALICI GUVENCE KANALI DAHA EKLIYOR. IKINCI COCUKTAN ITIBAREN KADEMELI GELIR VERGISI INDIRIMI, OZELLIKLE KAYITLI CALISAN ORTA GELIRLI HANELER ICIN DOGUM YARDIMINI TAMAMLAYAN BIR ARAC OLARAK ONERILIYOR. DOGUM YARDIMI 60 AYLA SINIRLIYKEN VERGI INDIRIMI HANENIN COCUK YETISTIRME DONEMI BOYUNCA SUREBILIR. YALNIZCA KAYITLI GELIRI OLAN HANELERI KAPSADIGI ICIN DOGUM YARDIMININ YERINE DEGIL, YANINDA DUSUNULUYOR. SOSYAL GUVENLIK KANALINDA ISE COCUK NEDENIYLE ISGUCUNDEN KOPAN KADININ KAYBETTIGI PRIM GUNU VE EMEKLILIK HAKKI ELE ALINIYOR. MEVCUT DOGUM BORCLANMASI BU ACIGI ANNENIN SATIN ALMASINA BIRAKIYOR. RAPORDA DEGERLENDIRILEN MODEL, BAKIM NEDENIYLE OLUSAN PRIM ACIGININ TAMAMININ VEYA BIR BOLUMUNUN KAMU TARAFINDAN USTLENILMESI VE BU KREDININ COCUK SAYISINA GORE KADEMELENDIRILMESI. DUZENLEME DUSUK PRIM GUNUYLE ERKEN EMEKLILIK HAKKI VERMIYOR. ASGARI SIGORTALILIK SURESININ UZERINE TAVANLI BIR BAKIM KREDISI EKLEYEN YAPI, MUMKUN OLDUGUNCA ISE DONUSE YA DA KAYITLI KISMI ISTIHDAMA BAGLANIYOR. RAPOR, AILELERIN KARSI KARSIYA OLDUGU YUKUN DOGUM ANIYLA SINIRLI OLMADIGINA DIKKAT CEKIYOR. COCUK YETISTIRMENIN BAKIM, EGITIM, BARINMA VE GELIR GUVENCESI BOYUTLARI YILLARA YAYILIRKEN, KAMU DESTEGININ DE AYNI SUREKLILIKLE KURULMASI GEREKTIGI VURGULANIYOR. 16.10.2026 18:44:17